الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
175
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
درياى عظيم تبديل به كرات آسمانى شدند و بخشى باقى ماندند و اين نيز با كشفيّات علم امروز سازگار است كه مىگويد : هنوز بخشهاى عظيمى از تودههاى گازهاى سوزان يا مواد مذاب در آسمانها وجود دارد كه تبديل به كراتى همانند كرات منظومهء شمسى نشده است . و در ادامهء اين سخن از پيدايش آسمانهاى هفتگانه سخن مىگويد و مىفرمايد : « سپس از آن طبقاتى آفريد و آنها را از هم باز كرد و هفت آسمان را تشكيل داد بعد از آنكه به هم پيوسته بودند ؛ همهء آنها به فرمان او برقرار ماندند و در حدّ و اندازهاى كه او تعيين كرده بود قرار گرفتند » ؛ ( ثمّ فطر منه أطباقا « 1 » ، ففتقها سبع سماوات بعد ارتتاقها « 2 » ، فاستمسكت بأمره ، و قامت على حدّه ) . اين سخن برگرفته از همان چيزى است كه در سورهء انبياء آيهء 30 آمده است كه مىفرمايد : « « أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ » ؛ آيا كافران نديدند كه آسمانها و زمين به هم پيوسته بودند و ما آنها را از يكديگر باز كرديم و هرچيز زندهاى را از آب قرار داديم » . روشن است كه منظور از مشاهده در اين آيهء شريفه مشاهدهء حسّى و با چشم نيست ، بلكه از طريق علم و دانش و مشاهدهء درونى است . فرضيّات علم امروز نيز مىگويد آسمانها و زمين در آغاز به صورت تودهء واحد عظيمى از گازها و موادّ مذاب بود كه بر اثر گردش به دور خود يا عوامل ديگر ، قطعاتى پشتسر يكديگر از آن جدا شد و به گوشهاى از فضا پرتاب گشت و كرات و منظومهها و كهكشانها را تشكيل داد . آنگاه امام به بيان آفرينش زمين مىپردازد و مىفرمايد : « و زمينى به وجود
--> ( 1 ) . « اطباق » جمع « طبق » به معناى طبقاتى است كه روى هم قرار گرفتهاند . ( 2 ) . « ارتقاق » به معناى پيوستگى از ريشهء « رتق » گرفته شده كه ضدّ آن « فتق » به معناى گشودن است .